TRANSPOZE İŞLEMİ ve UYGULANIŞI

Optisyenlik bölümü öğrencileri için ilk başlarda karmaşık gibi görünse de transpoze aslında hiçte öyle göründüğü gibi karmaşık değildir.Yalnız transpozenin mantığını anlamak gerekir.

Şimdiye kadar bütün transpoze hakkında bütün öğrendiklerinizi bir kenara bırakın…
Basit bir örnekle transpoze yapmayı ve transpozede nelere dikkat etmemiz gerektiğini öğrenelim.

Örnek :   + 4.00   - 2.00  görüldüğü üzere camımızda ki sph değeri + 4.00 cyl değerimiz – 2.00  
Bu camı transpoze edecek olursak  sph değeri ile cyl değerini toplamamız cyl değerinin ise sadece işaretini değiştirmemiz gerekir.
Bu durumda   (+4) + (-2)  sonuç = + 2.00 yani sph değerimiz +2.00 oluyor.  -2.00 olan cyl değerimizinde sadece işaretini  eksiden(-) artıya(+) değiştiriyoruz
Yani    +4.00 -2.00 bir camımızın transpozeli hali:
            +2.00 +2.00 olur.
Buradan neyi öğreniyoruz? Görüldüğü üzere transpoze işaretlerini aynı yapmaya yarıyor. Peki ama aynı olunca bizim ne işimize yarar? Bu soruya cevap vermeden önce farklı bir örneğimizi daha gösterelim.
              +2.00 -4.00 bir camımız var ve biz bu camımızı transpoze etmeye çalışalım.
               Ne yapıyoruz, +2.00 ve -4.00 değerlerimizi topluyoruz.. Sonrada cyl işaretini değiştiriyoruz. Böylece yeni hali ile :
                                        -2.00  +4.00 olmuş oluyor. Dikkat edin:
 Rakamsal olarak +2.00 ve -4.00 toplamı -2.00 dir. Biz bu sonucu sph değeri olarak yazıyoruz. Transpoze sph ve cyl işaretleri aynı yapmaya yarıyor ise sizce neden bu örnekte aynı olmadı? Çünkü +2.00 -4.00 camımız mix bir cam. Mix camları hatırlayacak olursak cyl değeri sph değerinden büyük olan camlara mix cam diyorduk. Mix camlarda işaret önemli değil rakamsal değerin büyük olması önemli. Tranpoze yapılamayan mix camları anlayabilmeniz için birkaç cam örneği yazalım
Mix camlara örnek :
-0.25 +0.50
+0.50 -0.75
+1.00 -1.25
+3.00 -3.25
-5.25  +5.75
Gördüğünüz gibi işaretleri farklı ve cyl değerlerinde ki rakamlar daha büyük. Bu örnekleri size anlattığımız gibi transpoze etmeye çalışırsanız transpoze olmadığını göreceksiniz.
Demek ki transpoze de bilmemiz gereken şeylerden bir tanesi cyl değeri büyük olan camlar tranzpoze olmazlar.
                Şimdide reçete üzerinden transpoze yapmayı öğrenelim. Burada tek farklı olan şey Ax’dır. Transpoze yaparken ne dedik sph ile cyl i toplayın sonucu sph değeri olarak yazın cyl işaretini değiştirin. Reçeteler de nasıl olur bunu görelim.
Doktor hastaya yazmış :
R : +1.25 -0.25  85
L : -2.25 +0.75  95
85 ve 95 rakamları bildiğimiz gibi ax değerleridir. Reçetede transpoze yapılırken bilmemiz gereken şey ax değeri 90’dan küçük ise 90 eklenir. 90’dan büyük ise 90 düşülür.
Şimdi doktorun yazdığı reçeteyi tranpoze edelim.
R : +1.00 +0.25 175
L:  -1.50   -0.75  5        şeklinde olacaktır.

Şimdi yeni bir şey daha öğreniyoruz. Örnekle açıklayalım.
Doktorumuz hastanın reçetesine şu şekilde yazmış
R: -2.75  -0.75   165  
L: -2.50   -1.00   180

Bakın burada dikkat ettiğimizde sph ve cyl işaretlerinin aynı olduğunu görürüz. Sph ve cyl işaretleri aynı ise transpoze işlemi yapılmaz. Bu bizim için önemli. Bizler işaretlerini aynı yapmaya çalışıyoruz sadece. Bunun ne işe yaradığı az sonra hepimiz göreceğiz.
Buraya kadar öğrendiklerimizi tekrar edelim.
*    Tranpoze yapabilmemiz için sph değerimizin rakamsal ifadesi büyük olması lazım.
                                                    +1.25 -0.50 gibi
*      Cyl değeri büyük olan camlar mix camlardır ve transpoze yapılmaz.
                                                 -4.25 + 4.50 gibi
*      İşaretleri aynı ise transpoze yapılmaz.
                                                 -1.00 -0.50 gibi.


Peki neden transpoze yaparız bu bizim ne işimize yarar?

Bunu hemen bir örnekle acıklayalım.
Bakın şimdi doktorun hastaya yazdığı numara :
+1.75 -0.75  95 olsun
Biz tranpoze ediyoruz.
+1.00  +0.75  5 dedik öyle değil mi?
Aslında :
+1.75 -0.75  bir cam ile yani doktorun yazdığı numara ile +1.00 +0.75 cam aynı camdır.
Biz sadece +1.00 +0.75 camın ax değerini 5 yapıp müşteriye takarız.
Cam deposundan bu camı sipariş ederken
+1.75 -.075 de diyebilirsiniz
+1.00 +0.75 de bu size kalmış. Zaten camınız geldiğinizde üzerinde aynen şöyle yazar:

+1.00 +0.75 hemen altında da
+1.75 -0.75
 Yani bu iki numarada aynıdır. Dikkat etmemiz gereken şey montajı yaparken :
Fakometreden ölçümde +1.75 -0.75 görüyorsak ax değeri 95
                                        +1.00 +0.75 görüyorsak ax değeri  5 olacaktır.

Peki transpoze başka ne işimize yarar ?
*Cam depolarından cam sipariş edince gelen camın grubuna fiyatı belirlenir. Gruplandırmayı ilerde anlatacağız şimdiden kafanızı karıştırmak istemedik. Yani bir camın grubunu bilmemiz için transpoze yapmamız gerekir.

*Müşteri başka bir optik mağazasından gözlük alıp reçeteyi önünüze koyup şu numaralar aynımı sağ gözüm tutmuyor dediğinde reçete deki numara:
 +1.25 -025 80
Siz camı ölçtünüz ,
+1.00 +0.25 170
Sizin bu cama yanlış dememeniz için lazım. Genelde şu durumla çok karşılaşmaktayız. Dijital fakometreler olmasına rağmen optik mağazalarda:
+1.25 -0.25 80  olan cam hastaya
+1.00 +0.25 80 olarak verilebiliyor. Yani cam doğru ama ax yanlış ayarlanmış. 80 yerine 170 olmalı. Ne dedik yukarıda sph ile cyl topla cyl işaretini değiştir ax 90 dan küçük ise 90 ekle 90 dan büyük ise 90 düşür.

Arkadaşlar her ne kadar dijital fakometreler her iki şekilde gösterse de cam depolarından aldığımız camın üzerinde iki numara yazsada hala bu sektörde transpoze yapmayı bilmeyen bir sürü gözlükçü var. Transpozeyi bilmeden gözlükçülük yapmak yemek pişirmeyi bilmeden yemek yapmaya benzer. Müşterinin karnını doyurursunuz ama tat veremezsiniz. Üstelik çok sık hata yaparsanız.
ADD ve Gruplandırma konularını diğer sayfalarda anlattık. Karmaşık değildir. Yalnız çok sık tekrar etmeniz ve örnek çözmeniz gerekir. Başarılar.

Yazan : Optisyen İsmail UYAR

Not: Yukarıda okuduğunuz metin alıntı olmayıp, paylaşıma açıktır. Bilgi paylaştıkça güzelleşir !